Рубрика: Հայոց լ․ 1 կուրս

Առաջադրանքներ

Տրված հատվածն արևմտահայերենից փոխադրի՛ր արևելահայերեն։

Օձ շատ կա այս ձորերը, մանավանդ՝ ցերեկի ժամերուն։ Երբ արևը կհրդեհե այս երկաթագույն ժայռերը, սեփսև քռաները, սպիտակ ավազները, իրենց բուներեն դուրս կսողան։ Կգրգռվին, վրադ նետվելու պատրաստ։ Բնությունը իր բոլոր գույները թափեր է անոնց վրա։ Դեղին օձեր կան, քրքրումի գույնովը։ Սեփսևեր կան, եռացող կուպրի գույնովը։ Ոսկիի, շողակնի պես վառողները կան՝ կարմիր բիծերով։ Խայտաբղետները կան՝ կանաչ ու կապույտ օղակներովը, երկճյուղ բերաններով, դժնե աչքերով, որոնք քեզի կնային, սուր ատամնաշարով, ասեղի պես վերջավորող լեզուներով։

Լեղապատառ կըլլաս, երբ հանկարծ կհայտնվին թուփի մը տակեն, քարերուն արանքեն։ Կամ երբ մինչև ծունկերդ կմերկանաս, գետեն կանցնիս։ Եղեգնուտներուն մեջեն ջուրը կցատկեն քեզ հետ միասին։ Պարծենկոտներուն մի հավատաք, որոնք «մենք չենք վախնար» կըսեն։ Կստեն։ Աստիճան մը պաղարյունդ կպահես, կհավասարակշռես ինքզինքդ, երբ կանխավ կնշմարես, կպատրաստվիս։ Բոլո՛ր ոտնավորները կսոսկան անոնցմե։ Ես կտեսնեի, թե ինչպես էշ մը, ջորի մը, ձի մը ահազանգի կմատնվի, երբ գլուխը տոպրակը իր կերը կուտե, կամ կարածի, ու օձ մը կտեսնե: Եզերը, կովերը կցնցվեին, կֆշային, ետ կքաշվեին՝ ճամբա տանելու, որ երթա։ Այծերու, մաքիներու ամբողջ հոտը կփախեր ահաբեկ՝ դաշտին կամ ձորին հեռավորությունները։ Ոզնին ու կրիան չէին ազդվեր։ Չէին փախեր։ Ապահով էին։ Ոզնին իր փուշերը կցցեր։ Կրիան իր ոսկորե պատյանը կքաշվեր։ Օձը ի՞նչ կրնար ընել։

Արևելահայերեն

Այս ձորերում շատ օձեր կան, հատկապես՝ ցերեկվա ժամերին։ Երբ արևը տաքացնում է այս երկաթագույն ժայռերը, սևացած քարերը, սպիտակ ավազները, նրանք իրենց բներից դուրս են սողում։ Գրգռվում են, պատրաստ՝ քեզ վրա նետվելու։ Բնությունը իր բոլոր գույները թափել է նրանց վրա։ Կան դեղին օձեր՝ քրքումի գույնով։ Կան լրիվ սևեր՝ եռացող կուպրի գույնի։ Կան ոսկեգույն, շողացող, կարմիր բծերով։ Կան խայտաբղետներ՝ կանաչ ու կապույտ օղակներով, երկճյուղ բերաններով, դաժան աչքերով, որոնք նայում են քեզ, սուր ատամնաշարով, ասեղի պես վերջացող լեզուներով։

Սարսափում ես, երբ հանկարծ հայտնվում են թփի տակից, քարերի արանքից։ Կամ երբ մինչև ծնկներդ մերկացած՝ գետն ես անցնում։ Եղեգնուտների միջից ջրի հետ միասին ցատկում են։ Մի հավատացեք պարծենկոտներին, որոնք ասում են՝ «մենք չենք վախենում»։ Սուտ են ասում։ Մի փոքր սառնասրտություն ես պահպանում, հավասարակշռում ես քեզ, երբ նախօրոք նկատում ես ու պատրաստվում։ Բոլոր չորքոտանիները վախենում են նրանցից։ Ես տեսել եմ, թե ինչպես էշը, ջորին, ձին խուճապի մեջ են ընկնում, երբ գլուխը պարկի մեջ կերը ուտելիս կամ կապած վիճակում օձ են տեսնում։ Եզերն ու կովերը ցնցվում էին, փնչացնում, հետ էին քաշվում՝ ճանապարհ տալու, որ անցնի։ Այծերի ու ոչխարների ամբողջ հոտը խուճապահար փախչում էր՝ դաշտի կամ ձորի հեռավոր կողմերը։ Ոզնին ու կրիան չէին ազդվում։ Չէին փախչում։ Ապահով էին։ Ոզնին իր փշերն էր ցցում, կրիան՝ իր ոսկրե պատյանի մեջ էր քաշվում։ Օձը ի՞նչ կարող էր անել։