ԷԼԵԿՏՐՈԼԻՏԱՅԻՆ ԴԻՍՈՑՄԱՆ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ
Ի՞նչ է կոչվում էլեկտրոլիտ։ Ներկայացրու օրինակներ։
Էլեկտրոլիտ են կոչվում նյութերը, որոնց ջրային լուծույթները կամ հալույթները անցկացնում են էլեկտրական հոսանք։
Օրինակներ․ NaCl, HCl, NaOH։
Բեր օրինակ չէլեկտրոլիտ նյութերի։
Շաքար, սպիրտ, բենզին։
Ի՞նչ է տեղի ունենում աղերի, թթուների և հիմքերի լուծման ժամանակ։
Նրանք դիսոցվում են՝ բաժանվում իոնների։
Ի՞նչ է դիսոցման աստիճանը և ինչի՞ց է այն կախված։
Դիսոցման աստիճանը ցույց է տալիս՝ նյութի քանի տոկոսն է դիսոցվել։ Կախված է նյութի բնույթից, ջերմաստիճանից ու խտությունից։
Ինչո՞վ են տարբերվում ուժեղ և թույլ էլեկտրոլիտները։
Ուժեղները գրեթե լրիվ են դիսոցվում (NaCl, HCl, NaOH), թույլերը՝ մասամբ (CH₃COOH, NH₄OH)։
Վարժություններ
Գրիր հետևյալ նյութերի ջրային դիսոցման հավասարումները.
ա) NaCl → Na⁺ + Cl⁻
բ) H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻
գ) NH₄OH ⇌ NH₄⁺ + OH⁻
դ) CH₃COOH ⇌ CH₃COO⁻ + H⁺
Ցույց տուր, թե ինչ իոններ են առաջանում K₂SO₄-ի դիսոցման ժամանակ։
K₂SO₄ → 2K⁺ + SO₄²⁻
Որոշիր՝ հետևյալ նյութերը ուժեղ, թե թույլ էլեկտրոլիտներ են՝ HCl, H₂CO₃, NaOH, HF։
HCl – ուժեղ, H₂CO₃ – թույլ, NaOH – ուժեղ, HF – թույլ։
Քննիր, թե ինչ ազդեցություն ունի ջերմաստիճանի բարձրացումը էլեկտրոլիտների դիսոցման աստիճանի վրա։
Ջերմաստիճանի բարձրացումը մեծացնում է դիսոցման աստիճանը։
💧 ՀԻԴՐՈԼԻԶ
Ի՞նչ է հիդրոլիզը։
Աղերի փոխազդեցությունը ջրի հետ՝ առաջացնելով թթու կամ հիմք։
Որ աղերն են ենթարկվում հիդրոլիզի։
Թույլ թթուների կամ հիմքերի աղերը։
Ի՞նչ պայմաններում է հիդրոլիզը ամբողջական, իսկ երբ՝ մասնակի։
Ամբողջական՝ երբ և թթուն, և հիմքը թույլ են, մասնակի՝ երբ նրանցից մեկը ուժեղ է։
Բեր օրինակ հիդրոլիզի ենթարկվող և չհանդիսացող աղերի։
Հիդրոլիզվող՝ Na₂CO₃, NH₄Cl։
Չհիդրոլիզվող՝ NaCl, KNO₃։
Վարժություններ
Գրիր Na₂CO₃ աղի հիդրոլիզի հավասարումը։
CO₃²⁻ + H₂O ⇌ HCO₃⁻ + OH⁻ → հիմքային միջավայր։
Որ աղը կտա թթվային միջավայր լուծույթում․
ա) NaCl բ) NH₄Cl գ) K₂CO₃ դ) Na₂SO₄։
Պատասխան՝ բ) NH₄Cl։
Ցույց տուր, թե ինչպիսի միջավայր է ունենում Na₂CO₃-ի լուծույթը։
Հիմքային միջավայր։
Գրիր հիդրոլիզի իոնային հավասարումը NH₄Cl աղի համար և բացատրի միջավայրի բնույթը։
NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺ → միջավայրը թթվային։
🔥 ՕՔՍԻԴԱՑՄԱՆ-ՎԵՐԱԿԱՆԳՄԱՆ ՌԵԱԿՑԻԱՆԵՐ
Ի՞նչ է օքսիդացում, իսկ ի՞նչ՝ վերականգնում։
Օքսիդացում՝ էլեկտրոնների կորուստ։
Վերականգնում՝ էլեկտրոնների ստացում։
Ինչպե՞ս են փոխվում տարրերի օքսիդացման աստիճանները օքսիդացման-վերականգնման ռեակցիաներում։
Օքսիդացման ժամանակ բարձրանում են, վերականգնման ժամանակ՝ նվազում։
Որո՞նք են օքսիդիչներ և վերականգնիչներ։
Օքսիդիչները վերցնում են էլեկտրոններ, վերականգնիչները՝ տալիս։
Ինչո՞վ են տարբերվում պարզ և բարդ օքսիդացման-վերականգնման ռեակցիաները։
Պարզ՝ մեկ տարր է փոխում աստիճանը, բարդ՝ մի քանի տարրեր։
Վարժություններ
Գտիր տարրերի օքսիդացման աստիճանները՝
ա) H₂SO₄ – S⁺⁶
բ) KMnO₄ – Mn⁺⁷
գ) Fe₂O₃ – Fe⁺³
Ցույց տուր, թե որն է օքսիդիչը և որն է վերականգնիչը հետևյալ ռեակցիայում․
Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu
Օքսիդիչ՝ Cu²⁺, Վերականգնիչ՝ Zn։
Ներկայացրու օքսիդացում և վերականգնում գործընթացները առօրյա կյանքից մեկ օրինակով։
Օրինակ՝ երկաթի ժանգոտում։
⚙️ ԷԼԵԿՏՐՈԼԻԶ
Ի՞նչ է էլեկտրոլիզը։
Էլեկտրական հոսանքով միացությունների քայքայում։
Որ նյութերն են ենթարկվում էլեկտրոլիզի։
Լուծույթներ կամ հալույթներ, որոնք պարունակում են իոններ։
Ինչպե՞ս են տեղի ունենում պրոցեսները կաթոդում և անոդում։
Կաթոդում՝ վերականգնում, անոդում՝ օքսիդացում։
Ի՞նչ կիրառություն ունի էլեկտրոլիզը արդյունաբերությունում։
Մետաղների մաքրում, ծածկում (նիկելավորում, ոսկեգրում)։
Վարժություններ
Ներկայացրու ջրի էլեկտրոլիզի հավասարումը (ընդհանուր և իոնային ձևերով)։
Ընդհանուր՝ 2H₂O → 2H₂↑ + O₂↑
Իոնային՝ 2H₂O ⇌ 2H⁺ + 2OH⁻ → H₂ + O₂
Գրիր NaCl-ի հալույթի էլեկտրոլիզի ժամանակ կատարվող փոփոխությունները կաթոդում և անոդում։
Կաթոդում՝ Na⁺ + e⁻ → Na
Անոդում՝ 2Cl⁻ → Cl₂ + 2e⁻
Որոշիր՝ ինչ նյութեր են առաջանում CuSO₄-ի լուծույթի էլեկտրոլիզի ժամանակ՝ պղնձե էլեկտրոդների դեպքում։
Կաթոդում՝ Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu
Անոդում՝ Cu → Cu²⁺ + 2e⁻
Բացատրի՝ ինչու է էլեկտրոլիզը դիտվում որպես օքսիդացման-վերականգնման ռեակցիա։
Քանի որ կաթոդում կատարվում է վերականգնում, անոդում՝ օքսիդացում։
Դավիթ Սարգսյան 